click here for English version

Obywatelstwo brytyjskie

  1. Wstęp
  2. Niniejszy dokument stanowi przetłumaczony wyciąg informacji zawartych na stronach Home Office. Tłumaczenie przedstawione tutaj nie może być traktowane jako wykładnia obowiązujących przepisów, lecz wyłącznie jako ogólna informacja dla Polaków, którzy nie władają biegle językiem angielskim. Szczegółowych i aktualnych informacji i przepisów należy szukać na stronach internetowych Home Office w dziale Immigration & Nationality.

    Sprawy dotyczące statusu dziecka urodzonego w Wielkiej Brytanii i jego rodziców, jak również otrzymania obywatelstwa brytyjskiego są opisane w:

    • punkcie 2 C
    • punkcie 2 D
    • punkcie 2 E

    Uwaga: Obecnie pełna nazwa Wielkiej Brytanii brzmi: Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, dalej w tekście nazywana również jako Zjednoczone Królestwo.

    Ustawa o narodowości brytyjskiej (The British Nationality Act 1981) weszła w życie 1 stycznia 1983 i zastąpiła wszystkie poprzednie przepisy dotyczące narodowości brytyjskiej. Ustawa ta zastąpiła obywatelstwo Zjednoczonego Królestwa i Kolonii trzema oddzielnymi obywatelstwami:

    • obywatelstwo brytyjskie, dla osób blisko związanych z Wielką Brytanią, Channel Island oraz Isle of Man
    • obywatelstwo Brytyjskich Terytoriów Zależnych, dla osób związanych z tymi terytoriami (Nota 3)
    • obywatelstwo Brytyjskich Terytoriów Autonomicznych, dla osób nie zaliczających się do żadnej z powyższych dwóch opcji.

    Informacje zawarte w tym artykule wyjaśniają sytuację jaka powstała po wprowadzeniu w życie aktu z 1981 roku, jak również pewne zmiany wprowadzone w roku 2002 przez ustawę o brytyjskich terytoriach autonomicznych.

  3. Podstawowe pytania i odpowiedzi dotyczące obywatelstwa brytyjskiego
    1. Czym jest obywatelstwo brytyjskie?
    2. Obywatele brytyjscy mają prawo stałego pobytu w Wielkiej Brytanii, oraz mogą bez ograniczeń opuszczać Wielką Brytanię i do niej wracać w dowolnym czasie.

    3. Kto otrzymał Obywatelstwo Brytyjskie 1 stycznia 1983 roku?
    4. Osoby otrzymały Obywatelstwo Brytyjskie (Nota 1), jeśli były obywatelami Zjednoczonego Królestwa i Kolonii dnia 31 grudnia 1982 roku i miały prawo stałego pobytu w Wielkiej Brytanii, na mocy Immigration Act 1971 (Nota 2). W paszporcie takiej osoby na stronie 5 widniał wpis o treści: Holder has the right of abode in the United Kingdom (Nota 2).

    5. Czy dziecko urodzone w Wielkiej Brytanii po 1 stycznia 1983 otrzyma brytyjskie obywatelstwo?
    6. Dziecko urodzone po 1 stycznia 1983 roku może otrzymać automatycznie brytyjskie obywatelstwo wyłącznie w przypadku, gdy jeden z jego rodziców ma obywatelstwo brytyjskie lub posiada status osiedlonego przed urodzeniem dziecka. Nie ma znaczenia, w jaki sposób rodzic został obywatelem Wielkiej Brytanii.
      Jeśli żaden z rodziców nie posiada ani obywatelstwa brytyjskiego, ani statusu osiedlonego (settled), to dziecko nie otrzyma automatycznie obywatelstwa brytyjskiego. Przy czym dziecko może nabyć uprawnienie do rejestracji jako obywatel Wielkiej Brytanii w przypadku spełnienia jednego z poniższych warunków:

      1. Jeśli jeden z rodziców otrzyma obywatelstwo brytyjskie lub status osiedlonego (settled), wówczas dziecko uzyskuje prawo do rejestracji jako obywatel Wielkiej Brytanii, ale tylko do czasu, kiedy ukończy 18 rok życia,
      2. Jeśli dziecko mieszka w Wielkiej Brytanii przez pierwsze 10 lat życia i nie opuszcza kraju na dłużej niż 90 dni w żadnym z tych 10 lat - uzyskuje wówczas prawo do rejestracji jako obywatel Wielkiej Brytanii bez ograniczeń co do wieku
      3. Jeśli dziecko jest obywatelem Brytyjskich Terytoriów Zależnych lub Autonomicznych (Nota 3), osobą do której stosuje się ustawa z roku 1981, będzie miało prawo do rejestracji jako obywatel Wielkiej Brytanii, jeśli mieszka ponad 5 lat w Wielkiej Brytanii. Jednakże nie może opuścić kraju na dłużej niż 450 dni podczas tych 5 lat, oraz nie może opuścić kraju na dłużej niż 90 dni w ostatnim z tych 5 lat. Brak limitu wiekowego.

      Jeśli dziecko nie posiada prawa do rejestracji na warunkach przedstawionych powyżej, w dalszym ciągu taka rejestracja może być możliwa - w takim przypadku decyzja należy do Home Secretary (Home Office).

    7. Czy dziecko urodzone po 31 grudnia 1982 poza granicami Wielkiej Brytanii może otrzymać Obywatelstwo Brytyjskie?
    8. Jeśli matka dziecka posiada obywatelstwo brytyjskie, to dziecko urodzone poza granicami Wielkiej Brytanii również otrzyma obywatelstwo brytyjskie, jeśli dziecko urodziło się po 1983 roku (nie było to możliwe przed 1983).

      Jeśli dziecko nie jest uprawnione do otrzymania obywatelstwa brytyjskiego w momencie urodzenia, to istnieją szczególne przypadki zarejestrowania dziecka jako obywatela Wielkiej Brytanii. Wszelkie pytania należy kierować do Home Office lub też do najbliższego Konsulatu lub Ambasady Brytyjskiej.

    9. Jakie obywatelstwo będzie miało dziecko, które było urodzone nie jako obywatel brytyjski, a które zostało prawnie zaadoptowane przez brytyjską rodzinę?
    10. Dziecko takie otrzyma automatycznie obywatelstwo brytyjskie w dniu, w którym sąd zadecyduje o adopcji, pod warunkiem że:

      • orzeczenie sądu wydane jest przez sąd znajdujący się w Wielkiej Brytanii, lub
      • orzeczenie sądu wydane jest przez sąd znajdujący się na terytorium Falklandów pomiędzy 1 stycznia 1983 roku i 20 maja 2002 roku (włącznie), lub
      • orzeczenie sądu zostało wydane po 21 maja 2002 roku przez sąd znajdujący się na jednym z terytoriów wymienionych w Nocie 6, lub
      • jest to adopcja umowna (Nota 7) oraz jest wykonana po 1 czerwca 2003 roku przez sąd poza Wielka Brytanią, oraz rodzice są rezydentami Wielkiej Brytanii (zamieszkują Wielką Brytanię) w momencie adopcji.

    11. Czy każdy kto przyjechał do Wielkiej Brytanii legitymując się brytyjskim paszportem jest ciągle obywatelem Wielkiej Brytanii?
    12. Nie. Osoba, która przyjechała do Wielkiej Brytanii na brytyjskim paszporcie, ale kraj z którego pochodzi stał się niezależnym państwem jest teraz najprawdopodobniej obywatelem tego właśnie kraju. Osoba taka mogła utracić Obywatelstwo Zjednoczonego Królestwa i Kolonii (przed 1 stycznia 1983) lub Brytyjskich Terytoriów Zależnych (po 1 stycznia 1983). W takim przypadku, jeśli taka osoba chce otrzymać Obywatelstwo Brytyjskie musi zostać złożona odpowiednia aplikacja.

    13. Jak może otrzymać obywatelstwo brytyjskie?
    14. Są dwa główne sposoby otrzymania obywatelstwa brytyjskiego: Rejestracja oraz Naturalizacja.

      Osoba może zostać zarejestrowana jako obywatel Wielkiej Brytanii jeśli jest obywatelem Brytyjskich Terytoriów Zależnych lub Autonomicznych i jeśli spełnia wymogi przedstawione poniżej . W specjalnych przypadkach osoby mogą wystąpić o rejestrację jeśli nie posiadają żadnego obywatelstwa lub też uprzednio zrzekli się obywatelstwa brytyjskiego.

      Osoby nieposiadające obywatelstwa brytyjskiego mogą wystąpić, o tzw. naturalizację. (Dotyczy to również osób ze Wspólnoty Zjednoczonego Królestwa i Irlandii). Złożenie aplikacji jest możliwe gdy:

      • mieszkamy legalnie w Wielkiej Brytanii przez 5 lat (ostatni rok powinien być wolny od wszelkich limitów)
      • mamy ukończone 18 lat
      • brak przeciwwskazań psychicznych
      • pozytywna ocena charakteru
      • aplikujący zna w wystarczającym stopniu język angielski, walijski lub szkocki gaelicki (w zależności również od wieku i stanu umysłowego)
      • jesteśmy ściśle związani z Wielką Brytanią.

      Żona lub mąż obywatela brytyjskiego mogą wystąpić o naturalizację jeśli mieszkali w Wielkiej Brytanii legalnie przez co najmniej 3 lata. Czas pobytu nie może być objęty żadnymi limitami czasowymi w momencie składania aplikacji, aplikant musi mieć ukończone 18 lat, być zdrowy na umyśle, lecz zwolniony jest z obowiązku znajomości języka. Nie ma również konieczności zamieszkania na stałe w Wielkiej Brytanii po naturalizacji. Niemniej jednak, osoba taka musi mieć dobry charakter.

      Osoba taka nie może opuścić Wielkiej Brytanii na dłużej niż 450 dni w ciągu 5 lat lub 270 dni w ciągu 3 lat. W żadnym wypadku nie może opuścić Wielkiej Brytanii na dłużej niż 90 dni w ostatnim roku. Więcej informacji można znaleźć na stronach Home Office.

    15. Czy brytyjskie prawo pozwala na posiadanie więcej niż jednego obywatelstwa?
    16. Tak, ale prawo kraju z którego oryginalnie pochodzi dana osoba może na to nie pozwalać. Należy to sprawdzić w najbliższej Ambasadzie danego kraju.

  4. Dane kontaktowe Home Office
  5. Na stronach internetowych Home Office znajduje się bardzo wiele informacji na tematy związane z obywatelstwem brytyjskim. Jeśli chciałbyś otrzymać drukowaną wersję tych materiałów lub też nie jesteś pewien swego statusu wyślij list pod adres:

    Home Office IND
    Immigration and Nationality Policy Directorate
    3rd Floor,
    India Buildings,
    Water Street,
    Liverpool, L2 0QN

    Telefon: 0151 237 5200

    Aby otrzymać odpowiednie informacje należy się upewnić, że w liście znajdą się następujące dane:

    • data i miejsce urodzenia aplikanta
    • data i miejsce urodzenia obojga rodziców
    • data i miejsce ślubu (jeśli możliwe)
    • data i miejsce urodzenia męża lub żony (jeśli możliwe)
    • data i miejsce pierwszego przybycia do Wielkiej Brytanii
    • obecne obywatelstwo (na podstawie posiadanego paszportu)
    • numer referencyjny jakiejkolwiek wcześniejszej korespondencji z Home Office.

    Jeśli przebywasz na terytorium Channel Island lub Isle of Man należy skontaktować się z gubernatorem. Jeśli jesteś poza granicami Wielkiej Brytanii skontaktuj się z najbliższą Ambasadą Brytyjską lub Konsulatem.

    Wszelkie informacje przekazane do Home Office są traktowane jako poufne, niemniej jednak mogą zostać udostępnione innym organizacjom (np. policji), jeśli zajdzie taka potrzeba z powodów prawnych lub imigracyjnych.

  6. Noty
    • Nota 1. Obywatele brytyjscy od dnia 1 stycznia 1983 r.

    • Do kategorii tej zaliczają się wszystkie osoby, które były zarejestrowane jako Obywatele Zjednoczonego Królestwa i Kolonii na podstawie paragrafu 121(6) ustawy z roku 1948 (British Nationality Act 1948) w niezależnym kraju Wspólnoty Brytyjskiej przez odpowiedniego urzędnika. Męski przodek rodziny, na podstawie którego składana jest aplikacja musiał być urodzony lub naturalizowany w Wielkiej Brytanii lub Koloniach.

      Osoby, które nie posiadały przynależności państwowej, a które były zarejestrowane jako Obywatele Wielkiej Brytanii i Kolonii na podstawie artykułu 1(1)(a) ustawy o obywatelstwie brytyjskim (British Nationality (No 2) Act 1964) nie otrzymały obywatelstwa brytyjskiego, pod warunkiem, że ich matki otrzymały obywatelstwo brytyjskie (lub otrzymałyby, ale zmarły zanim było to możliwe), lub też osoby takie otrzymały prawo przyjazdu (right of abode in the United Kingdom) do Wielkiej Brytanii ponieważ mieszkały tam przez 5 lat.

    • Nota 2. Prawo przyjazdu do Wielkiej Brytanii na podstawie Ustawy Imigracyjnej z 1971 r. (right of abode under the Immigration Act 1971)
    • Następujące osoby miały prawo do przyjazdu i pobytu w Wielkiej Brytanii:

      • Obywatele Zjednoczonego Królestwa i Kolonii, którzy byli urodzeni, zaadoptowani, naturalizowani lub zarejestrowani w Wielkiej Brytanii.
      • Obywatele Zjednoczonego Królestwa i Kolonii, którzy byli urodzeni, legalnie adoptowani przez rodziców, którzy byli urodzeni, adoptowani, naturalizowani lub zarejestrowani w Wielkiej Brytanii.
      • Obywatele Zjednoczonego Królestwa i Kolonii, którzy przed 1 stycznia 1983 r. posiadali status rezydenta w Wielkiej Brytanii, to jest mieszkali tam przez co najmniej 5 lat bez żadnych ograniczeń czasowych narzuconych przez urząd imigracyjny.

      Następujące osoby NIE otrzymały prawa do przyjazdu do Wielkiej Brytanii:
      • Kobiety, które były zarejestrowane na podstawie paragrafu 6(2) ustawy o narodowości brytyjskiej z roku 1948 (British Nationality Act 1948) po dniu 28 października 1971, pod warunkiem, że nie wyszły za mąż przed tą datą, a mąż ma prawo do przyjazdu i pobytu w Wielkiej Brytanii.
      • Dzieci, które były zarejestrowane na mocy paragrafu 7 ustawy o narodowości brytyjskiej (jak wyżej) w niezależnym kraju należącym do wspólnoty brytyjskiej przez odpowiedniego urzędnika po dniu 28 października 1971 r.

    • Nota 3. Brytyjskie terytoria zewnętrzne (zależne i autonomiczne) w dniu 1 stycznia 1983 (według pisowni i nazewnictwa angielskojęzycznego):
    • Anguilla, Bermuda, British Antarctic Territory, British Indian Ocean Territory, Cayman Islands, Falkland Islands and Dependencies (zobacz również poniżej), Gibraltar, Hong Kong (zobacz również poniżej), Montserrat, Pitcairn, Henderson, Ducie and Oeno Islands, St. Christopher and Nevis (zobacz również poniżej), St. Helena and Dependencies, the Sovereign Base Areas of Akrotiri and Dhekelia, Turks and Caicos Islands, and the Virgin Islands.

      The Falkland Islands' dependencies (czyli South Georgia i South Sandwich Islands) przestały być zależne od Falkland Islands (czyli również przestały być brytyjskimi terytoriami zewnętrznymi) z dniem 3 października 1985 roku. Ich status zmienił się ponownie na brytyjskie terytoria zewnętrzne z dniem 4 grudnia 2001 roku. Hong Kong przestał należeć do brytyjskich terytoriów z dniem 1 lipca 1997 roku. St. Christopher and Nevis przestało należeć do brytyjskich terytoriów z dniem 19 września 1983 roku.

    • Nota 4. Rodzice
    • Tylko dziecko (tzn. urodzone w związku 2 osób, które są małżeństwem) może otrzymać obywatelstwo brytyjskie z uwagi na fakt, że ojciec posiada takowe obywatelstwo. Niemniej jednak, jeśli rodzice nie byli w związku małżeńskim w chwili urodzenia dziecka, a wezmą legalny ślub, po którym dziecko zostanie uznane, wówczas jeśli ojciec posiada obywatelstwo brytyjskie (lub status osiedlonego) w chwili urodzin dziecka, dziecko takie otrzymałoby obywatelstwo brytyjskie tak, jakby otrzymało je w chwili urodzin.

    • Nota 5. Status osiedlonego (tzw. settled)
    • Status taki oznacza rezydenta Wielkiej Brytanii (czyli mieszkańca), co do którego nie ma żadnych ograniczeń czasowych co do pobytu (np. narzuconych przez Urząd Imigracyjny). Niemniej jednak osoby, które przebywają w Wielkiej Brytanii nielegalnie lub łamią w jakikolwiek sposób prawo imigracyjne nie będą uznawane jako osiedlone.
      Do dnia 2 października 2000 roku, osoby z krajów Unii Europejskiej (a dokładniej krajów EEA) automatycznie postrzegane były przez prawo jako posiadające status osiedlonego. Niemniej jednak z dniem 2 października 2000 obywatele państw Unii Europejskiej otrzymują status osiedlonego dopiero jeśli posiadają prawo do nieograniczonego pobytu w Wielkiej Brytanii (np. osoby na emeryturze lub trwale niezdolne do pracy).

    • Nota 6. Odpowiednie terytoria
    • Są to obecne brytyjskie terytoria zewnętrzne (zobacz Nota 3), ale z wykluczeniem Sovereign Base Areas of Akrotiri and Dhekelia.

    • Nota 7. Adopcja umowna
    • Jest to adopcja, która została orzeczona przez sąd w dowolnym kraju poza Wielką Brytanią, Irlandią Północną, Channel Islands i Isle of Man, i która jest legalna w świetle Haskiej Konwencji o Adopcji Międzynarodowej z roku 1993.